نقد

«نقد بناي دانشکده فنی و مهندسی دانشگاه باهنر کرمان

با استفاده از دستگاه نقد معماری»

چکيده:

طراح دانشکده‌ي فنی و مهندسی دانشگاه کرمان هرکدام از قسمت های دانشگاه را در ساختمان‌های جداگانه در نظر گرفته اما با طراحی موتیف‌های خاصی سعی در ایجاد وحدت در کل دانشکده کرده. با پلانی هشت ضلعی در قسمت کلاس‌ها و همچنان خود کلاس‌ها سعی شده فضایی متفاوت برای دانشجویان طراحي کند تا کلاس ها از حالت استاد-محور به حالت دانشجو-محور تبدیل شود. در طراحی کتابخانه با وجود اینکه پلان ساده است اما با پنجره‌های طبقه طبقه و کشیده، حجمی زیباایجادشده.

کليدواژه:

نقد، عرصه معماري، معيار نقد

مقدمه

نقد معماری و تحلیل آثار گذشتگان و نمونه‌های موفق و ناموفق، همواره نقشی کلیدی درآموزش معماری بر عهده داشته است. در بسیاری از موارد نقد معماری به عنوان پیش‌زمینه طراحی مطرح می‌شود که علاوه بر آشنا ساختن دانشجویان و طراحان با موضوع مورد طراحی، امکان افزایش کیفیت طراحی را ایجاد می کند.

تعریف دستگاه نقد معماری

دستگاه مجموعه‌ای از اجزا است که با مسولیت‌های مشخص و همکاری با یک‌دیگر هدف واحدی را تعقیب می‌کنند. دستگاه نقد معماری شامل سطرها و ستون‌هایی است. در این دستگاه سطرها عرصه‌های معماری و ستون‌ها معیارهای نقد هستند.

دانشکده‌ي فنی و مهندسی باهنر کرمان

دانشکده‌ي فنی و مهندسی باهنر کرمان متعلق به اواخر حکومت پهلوی است که توسط مهندس حایری حدود چهل سال پیش طراحی شده‌است.

دانشکده‌ي فنی و مهندسی از قسمت‌های مختلفی شامل کلاس‌ها، کتابخانه، سالن سلف، کارگاه‌های عملی و ... تشکیل شده است. این فضاها به صورت پراکنده در سایت دانشگاه قرار گرفتند اما با استفاده از موتیف‌های خاصی معمار سعي در ایجاد وحدت بین این فضا کرده است.

اصلی‌ترین قسمت این دانشکده فضایی است که برای کلاس‌ها در نظر گرفته شده این فضا شامل یک لابی مرکزی(هشتی) است که سه طبقه ارتفاع دارد و به عنوان محل تجمع دانشجویان در نظر گرفته شده در حالی که چیدمان فضا به گونه‌ای است که به این مقوله پاسخ مناسبی داده نشده است. لابی مرکزی از چهار طرف به کلاس‌ها منشعب می‌شود. پلان خاص کلاس‌ها (هشت ضلعی) باعث شده در راهروها فضای مکث مناسبی قبل از ورود به هر کلاس شکل بگیرد. پلان هشت ضلعی کلاس‌ها نشان‌دهنده‌ي این موضوع است که معمار در نظرداشته کلاس از حالت استاد محور خارج و به مکانی برای بحث و تبادل نظر بین استاد و دانشجو تبدیل شود. نور در فضای لابی مرکزی توسط پنجره‌های بزرگی که سرتاسر سه طبقه کشیده شده‌اند. و در کلاس‌ها (علاوه بر پنجره های دیواری) و راهروها از طریق سقف تامین می‌شود .شکل خاص سقف راهروها و کلاس‌ها بر گرفته ازسنت و استفاده از پروفیل‌های فولادی امکان ایجاد پنجره‌های سقفی را فراهم می‌کند.

پلان سالن کلاس‌هاي دانشکده فني و مهندسي باهنر کرمان

کتابخانه فضايي بزرگ در دو طبقه است. پنجره‌های کتابخانه در پنج ردیف افقی کشیده شده‌اند که علاوه بر اینکه نور کافی و مناسبی را به فضای کتابخانه وارد می‌کند مانع تابش شدید خورشید به فضای مطالعه‌ي دانشجویان می‌شود و همین باعث مطبوع و مناسب بودن فضای کتابخانه شده است. استفاده کردن از پنجره‌های افقی کشیده در پنج ردیف و طبقه طبقه بودن آن‌ها باعث ایجاد تنوع در جلوه بیرونی ساختمان شده و مانع تخت و یک نواخت شدن حجم کتابخانه شده است.

کتابخانه دانشکده فني و مهندسي دانشگاه کرمان

در این دانشکده هر کدام از فضا‌ها به صورت ساختمان‌های جداگانه در نظر گرفته شده‌اند که از نظر عملکردی استقلال دارند و از لحاظ حجم و شکل نیز به صورت یک کل قابل بررسی هستند و تنها دو چیز این فضاهای مستقل را به هم مرتبط می‌کند. یکی مصالح به کار رفته در کل دانشکده و دیگری موتيف‌های خاصی است که در قسمت ورودی همه‌ي فضاها استفاده شده‌است.

دانشکده فنی و مهندسی از لحاظ مهندسی معماری و جزییات اجرایی بسیار قابل توجه است. در تمامی فضاهای دانشکده، سازه ساختمان‌ها از ابتدا مورد توجه شخص مهندس معمار بوده و حجم کلی ساختمان را شکل داده. سازه ساختمان به صورت نمایان است و در بعضی موارد با تاکید بر آن در ایجاد تنوع و نقش در سقف سود می‌جوید.

مثلن با رنگ کردن کردن پروفیل‌های مورد استفاده در سقف و ایجاد کنتراست بین پروفیل‌ها با رنگ سقف بر سازه تاکید شده و همچنین سقف از حالت تخت و بدون نقش معمول خود فاصله می‌گیرد.

سقف راهروي کلاس‌هاي دانشکده فني و مهندسي دانشگاه کرمان

نتيجه:

نقد معماری اقدامی کارشناسانه است که باید به دور از هر گونه احساسات در مواجهه با بنا صورت گیرد تا بتوان عنوان نقد علمی را بر آن نهاد. در این مقاله سعی شده تا با کمک گرفتن از مقاله روش نقد معماری دکتر سید امیر منصوری و با توجه به عرصه‌های معماری و معیار‌های نقد، نقدی نه کاملا علمی و جامع اما در حد توان و زمان صورت گرفت.